Tentoonstelling
"Wonen in Oudenbosch"
geopend

 

Opening tentoonstelling HKK 25 oktober 2002


Geachte aanwezigen,

Eeuwenlang was de Oudenbossche bebouwing zeer bescheiden van opzet. Er waren de Kerkstraat, Markt en Wagenhoek als doorgaande weg en haaks daarop de Fenkelstraat en Kaaistraat richting de haven. Daaromheen wat kleinere straatjes zoals de Stoofstraat, Polderstraat, Varkensmarkt, Oost en West Vaardeke en even buiten de bebouwde kom de gehuchten aan het Moleneind, Zwarthoofd, Galgestraat, Bosschendijk, Kalishoek en Oudland Wie de bekende kaart van 1747 -die met die vestingwerken- pakt herkent moeiteloos het Oudenbosch dat ook nog op kaarten uit de negentiende en begin twintigste eeuw is te zien.

En toch veranderde er wat. Het dorp groeide, allereerst door de kloostercongregaties en zeker ook door de industrie. Vele arbeiders kwamen naar Oudenhosch en langs de toegangswegen werden woningen gebouwd. Bekendste voorbeelden zijn de Motenstraat en Bosschendijk. De woningbouw vond veelal op particulier initiatief plaats, door welgestelde Oudenbosschenaren, ondernemers en zeker ook architect Speet. Deze bouwde en verbouwde tientallen zoniet honderden woningen die hij nadien verkocht of verhuurde. In 1901 kwam de Woningwet tot stand. Voortaan dienden woningen aan eisen te voldoen. Er moest voldoende licht, lucht en ruimte zijn. Bedsteden werden als onhygi�nisch afgedaan evenals waterputten in huis. Bouwplannen werden voortaan getoetst door de gemeente en zwaar onderkomen woningen werden afgekeurd. 

In 1912 vinden we het eerste teken van sociale woningbouw als de RK. Woningbouwvereniging St. Joseph een bouwvergunning voor 18 arbeiderswoningen in het Oudland (Bornhemweg) aanvraagt. Later werd dit het gemeentelijk woningbedrijf en na een verzelfstandiging Woningbouwstichting St. Bemardus.

De grootste veranderingen zouden plaats vinden vanaf de jaren veertig en vijftig. Ten noorden van het bestaande dorp werd een complete nieuwe wijk aangelegd. Iets wat veel indruk maakte want het was voor de Oudenbosschenaren van toen een erg grootschalig gebeuren. Doorbraken in het Doelpad, Oost Vaardeke en op de Kade koppelden de nieuwe wijk aan het oude dorp. Maar dit was slechts het begin, ook over het spoor werd gebouwd en daar verrezen in de jaren zestig en zeventig de wijken Pagnevaart en Velletri, later kwamen ook nog Kom Noord, 't Spui en Albano. Tegelijk met de nieuwbouwwijken kwam ook de sanering van oude onderkomen woninkjes op gang. En met het vrijkomen van grote locaties van vertrokken bedrijven en instellingen kwam ook steeds meer de zogenaamde inbreiding en herbesternming van monumentale gebouwen in beeld, Telkens weer volgens de dan geldende normen en idee�n over architectuur en stedebouw.

Al met al kan gesteld worden dat het bouwen in Oudenhosch een dynamische en veelkleurige geschiedenis oplevert waar nog elke dag iets aan wordt toegevoegd. De tentoonstelling poogt daar een beeld van te geven. De samenstellers wensen u veel kijkplezier.

Bernard den Braber, Wim Brouwers, Mark Buijs

De "Halderbergse Bode" (06.11.2002)

Expositie Heemkundekring over bouwen in Oudenbosch (foto Remco de Ruijter)

OUDENBOSCH - De tentoonstelling, die momenteel is ingericht in het gebouw De Drie Koningen van de heemkundekring Broeder Christofoor te Oudenbosch, geeft de bezoeker een aardig beeld over de bouwactiviteiten zoals die in de loop van de jaren in Oudenbosch hebben plaatsgevonden. Het bouwen in Oudenbosch leverde een dynamische en veekleurige geschiedenis op, waaraan nog elke dag wel iets wordt toegevoegd. De bezoekers kunnen deze ontwikkelingen aan de hand van foto's en maquettes van nabij waarnemen.

Door Toon Kerstens

Eeuwenlang was de bebouwing in Oudenbosch zeer bescheiden van opzet. Er waren de Kerkstraat, markt en Wagenhoek als doorgaande weg en haaks daarop de Fenkelstraat en de Kaaistraat richting haven. Daarom heen lagen wat kleinere straatjes zoals de Stoofstraat, Polderstraat, Varkensmarkt, Oost en West Vaardeke en even buiten de bebouwde kom de gehuchten aan het Moleneind, Zwarthoofd, Galgestraat, Bosschendijk, Kalishoek en Oudland. Wie de bekende kaart van 1747 ter hand neemt, een kaart met daarop de vestingwerken, herkent moeiteloos het Oudenbosch dat ook nog op kaarten uit de 19de en begin 20ste eeuw te zien is.

Veranderingen

En toch veranderde er wat. Het dorp groeide, allereerst door de kloosterorganisaties en zeker ook door de industrie. Veel arbeiders kwamen naar Oudenbosch en langs de toegangswegen werden woningen gebouwd. Bekendste voorbeelden hiervan zijn de Molenstraat en de Bosschendijk. De woningbouw vond veelal op particulier initiatief plaats door welgestelde Oudenbosschenaren, ondernemers en zeker ook door architect Speet. Deze laatste bouwde en verbouwde tientallen zoniet honderden woningen, die hij nadien verkocht of verhuurde.

 

 

In 1901 kwam de Woningwet tot stand. Voortaan dienden woningen aan eisen te voldoen. Zo moest er voldoende licht, lucht en ruimte zijn. Bedsteden werden als onhygi�nisch afgedaan evenals waterputten in huis. Bouwplannen werden voortaan getoetst door de gemeente en zwaar onderkomen woningen werden afgekeurd. In 1912 vinden we het eerste teken van sociale woningbouw als de als de R. K. Woningbouwvereniging St. Joseph een bouwvergunning voor 18 arbeiderswoningen in het Oudland (Bornhemweg) aanvraagt. Later werd dit het gemeentelijk woningbedrijf en na een verzelfstandiging Woningbouwstichting St. Bernardus.

De grootste veranderingen zouden plaatsvinden vanaf de jaren '40 en '50. Ten noorden van het bestaande dorp werd een complete nieuwe wijk aangelegd. Iets wat veel indruk maakte want het was voor de Oudenbosschenaren van toen een erg grootschalig gebeuren. Doorbraken in het Doelpad, Oost Vaardeke en op de Kade koppelden de nieuwe wijk aan het oude dorp. Maar dit was nog slechts het begin. Ook over het spoor werd gebouwd en daar verrezen in de jaren '60 en '70 de wijken Pagnevaart en Velletri. Later volgden ook nog Kom Noord, 't Spui en Albano. Tegelijk met de nieuwbouwwijken kwam ook de sanering van oude onderkomen woninkjes op gang. En met het vrijkomen van grote locaties van vertrokken bedrijven en instellingen kwamen ook steeds meer de zogenaamde inbreiding en herbestemming van monumentale gebouwen in beeld. Telkens weer volgens de dan geldende normen en idee�n over architectuur en stedenbouw.

Bezoekers aan de expositie in het gebouw De Drie Koningen krijgen een duidelijk beeld van deze bouwontwikkelingen in Oudenbosch. De tentoonstelling is elke woensdagmiddag en elke zondagmiddag in de maanden november, december en januari van 14.00 tot 16.00 uur gratis toegankelijk voor belangstellenden.

horizontal rule

Deze pagina is laatstelijk 21.12.12 gewijzigd